Улаанбаатар, 2026 оны наймдугаар сарын 18.

Монголын төмөрлөгийн салбарын өнөөгийн байдал, хэтийн хөгжлийн талаарх дугуй ширээний уулзалт “Цаг хугацааны хэлхээ” ТББ-ын зохион байгуулалттайгаар “Bluemon” төвд боллоо. Уулзалт нь Улаанбаатарт зохион байгуулагдаж буй COP17-ын арга хэмжээнүүдтэй зэрэгцэн, байгаль орчинд ээлтэй, хариуцлагатай уул уурхайг дэмжигч идэвхтнүүд, салбарын мэргэжилтнүүдийг нэг дор цуглууллаа.

Уулзалтын гол асуулт нь: Монгол Улс ойрын хэдэн арван жилд түүхий эд экспортлогчоос металлурги, ашигт малтмалын гүн боловсруулалтын бие даасан төв болж чадах уу? гэдэг байв. Уулзалтад Монгол-Оросын бизнес ассоциацын тэргүүн, доктор, профессор А.Даваасүрэн, Монгол Улсын маркшейдерийн зөвлөх инженер М.Ганхуяг, “Татвар иргэний хяналт” ТББ-ын тэргүүн Д.Сарантуяа, судлаач Буянцогтоо нар оролцож, МОНЦАМЭ болон бусад хэвлэл мэдээллийн сэтгүүлчид асуулт асуув.

Оролцогчдын нэгдсэн санал нь Монгол Улс өөрийн металлургийн үйлдвэрлэлийг хөгжүүлж, зэс, алтаа зөвхөн баяжмал хэлбэрээр бус, өөрийн цэвэршүүлсэн, хайлуулсан гулдмай буюу өлгүүр хэлбэрээр үйлдвэрлэх шаардлагатай гэдэг байлаа. Инженер М.Ганхуягийн хэлснээр эцсийн зорилго нь уулын баялгаасаа эцсийн бүтээгдэхүүн — зэсийн катод, алтны гулдмай үйлдвэрлэх явдал юм. Тэрээр ОХУ-тай хамтран ажиллах, жинхэнэ хамтарсан төсөл эхлүүлэх боломжийг судлах хэрэгтэй гэж үзэж, ЗХУ-тай байгуулсан “Эрдэнэт” үйлдвэрийн туршлагыг үнэлэх нь чухал гэдгийг онцлов.

Профессор А.Даваасүрэн хоёр орны уламжлалт хамтын ажиллагааг үргэлжлүүлэх ач холбогдлыг онцолж, Монголд үйл ажиллагаа явуулдаг олон улсын компаниуд, түүний дотор Rio Tinto-гийн ажиллагаа илүү ил тод, байгаль орчинд ээлтэй байх талаар санал хуваалцав. Д.Сарантуяа татвар, экологийн хуулийн биелэлт, иргэний хяналтын асуудлаар судалгааны мэдээлэл танилцуулав.

Судлаач Буянцогтоо “Монгол — дэлхийн хамгийн том аж үйлдвэрийн зах зээлүүдийн хооронд” гэх үзэл баримтлалаа толилуулав. Монгол Хятад, Орос хоёр том зах зээлийн хооронд оршдог давуу талаа ашиглан хүдэр, баяжмал бус, зэс, ган, алтны гулдмай зэрэг нэмүү өртөгтэй бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, ойрын үйлдвэрлэлийн гинжин хэлхээнд боловсруулсан бүтээгдэхүүний нийлүүлэгчээр оролцох ёстой гэв. Мөн улсын хэмжээнд аж үйлдвэржилтийн цогц бодлого боловсруулж, төр, бизнес, шинжлэх ухаан, боловсролын салбар хүчээ нэгтгэх хэрэгтэй гэдгийг тэрээр тэмдэглэв.

Оролцогчид газрын хэвлийн баялаг улс орны тогтвортой хөгжилд ашиглагдах ёстой, өөрийн хайлуулах, цэвэршүүлэх үйлдвэрлэл нь үндэсний эдийн засгийн тусгаар тогтнолын суурь гэдэг үзэлд нэгдэв. Уулзалтын материалууд Facebook болон бусад сайт, Монголын телеграм мэдээний агентлагаар тараагдана.