- Хөгжлийн банк арилжааны банктай өрсөлдөхгүй, төсвийн шинжтэй зарцуулалт хийхгүй гэж үздэг. Гэвч өнгөрсөн хугацаанд энэ зарчмаас нэлээд хазайсан. Цаашид дээрх зарчим хэрэгжих бодлогын орон зай байна уу.

Бодлогын орон зай бүрэн бий. Харин Хөгжлийн банкны үүрэг, хариуцлагыг илүү тодорхой болгож, бодлогын банкны үндсэн чиг үүрэгт нь төвлөрүүлэх шаардлагатай гэж үзэж байна.

Ер нь дэлхийн хөгжлийн банкуудын үндсэн зарчим бол хувийн хэвшилтэй өрсөлдөх биш, харин зах зээлийн хүрч чадахгүй байгаа санхүүжилтийн орон зайг нөхөх явдал байдаг. Өөрөөр хэлбэл арилжааны банкууд дангаараа санхүүжүүлэх боломжгүй урт хугацааны, өндөр үр нөлөөтэй төслүүдэд эхний санхүүжилтийг бий болгож, улмаар хувийн болон олон улсын хөрөнгө оруулалтыг татах хөшүүрэг болж ажилладаг. Бид ч энэ зарчмыг баримтлах ёстой.

Тиймээс бид урт хугацааны, стратегийн ач холбогдолтой төслүүдэд төвлөрч, улсын хөгжлийн бодлоготой уялдсан санхүүжилтийг хэрэгжүүлнэ. Харин төсвийн шинжтэй зарцуулалт болон арилжааны банкууд өөрсдөө санхүүжүүлэх боломжтой төслүүдэд оролцохгүй байх бодлогыг тууштай баримтална.

- Одоогоос гурван жилийн өмнө УИХ дээр долоо хоног сонсгол зохион байгуулж, "Хөгжлийн банкны" гэх тодотголтой 80 гаруй холбогдогчтой шүүх хурал болж, одоо ч дуусаагүй явж байна. 2011 оноос хойш олон улсын зах зээл дээрээс босгосон эх үүсвэрийг улс төрд хамаарал бүхий компаниуд зээл хэлбэрээр авсан зэрэг олон алдаа дутагдал гарч байсан. Энэ алдаагаа дахин давтахгүйн тулд одоо юу хийх ёстой вэ? 

- Хууль эрх зүйн орчны шинэчлэл, сайн засаглал, эрсдэлийн удирдлагын тогтолцоог олон улсын жишигт нийцүүлэн бэхжүүлэх шаардлагатай. Өмнөх туршлагаас харахад томоохон төслүүдийг дангаар нь санхүүжүүлэхээс илүү олон улсын хөгжлийн байгууллагууд, экспортын зээлийн агентлагууд, дотоодын арилжааны банкнуудтай хамтарсан санхүүжилтийн хэлбэрийг түлхүү ашиглах нь эрсдэлийг зөв хуваарилах, төслийн хяналт, шалгуурыг сайжруулах давуу талтай.

Мөн засаглалын чанарыг шинэ түвшинд гаргахын тулд олон улсын туршлага, хараат бус гаднын менежментийн оролцоог нэмэгдүүлэх нь чухал байна.

Хөгжлийн банкийг анх БНСУ-ын менежментийн багаар удирдуулж байсан нь үүний нэг сайн жишээ.

Цаашид өмчлөлийн бүтцэд олон улсын хөгжлийн байгууллагын тодорхой оролцоог нээж өгөх нь засаглал, ил тод байдал, хараат бус шийдвэр гаргалтыг улам бэхжүүлэх боломжтой.

- Өнгөрсөн хугацаанд Хөгжлийн банкны чанаргүй зээлүүд олон нийтийн анхаарлын төвд байсан. Ялангуяа “Эрэл” зэрэг томоохон зээлүүдийн эргэн төлөлтийн явцад бодит ахиц гарч байна уу?

- Өнгөрсөн хугацаанд чанаргүй зээлийн асуудлыг шийдвэрлэх чиглэлд бодит ахиц гарсан. Хамгийн гол өөрчлөлт нь өмнөх шиг жишээ бүрийг тус тусад нь шийдвэрлэх биш, харин Засгийн газрын түвшинд хууль, институц, бодлогын нэгдсэн тогтолцоонд тулгуурласан шийдвэрлэх механизм бүрдүүлж байгаа явдал юм.

Зээл бүрийн онцлогоос шалтгаалан хөрөнгөөр төлбөр барагдуулах, компанийн хувьцаа шилжүүлэх, хөрөнгө оруулагч татах, төр-хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд төслийг үргэлжлүүлэх зэрэг хамгийн оновчтой шийдлүүдийг хэрэгжүүлж эхлээд байна. Энэ хүрээнд томоохон чанаргүй зээлүүдийн шийдвэрлэлтийн явцад бодит ахиц гарч байгаа.

Нөгөө талаас өнгөрсөн жилүүдэд чанаргүй активууддаа хангалттай хэмжээний эрсдэлийн сан байгуулсан. Тиймээс эдгээр активыг үе шаттайгаар шийдвэрлэх нь зөвхөн өр барагдуулах бус, банкны активын чанар, санхүүгийн үзүүлэлтийг сайжруулж, хөгжлийн төслүүдэд чиглүүлэх шинэ эх үүсвэрийг бий болгоход чухал ач холбогдолтой.

- Монгол Улсын Хөгжлийн банкны тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл өнгөрсөн онд яригдаж байсан. Энэ хуулийн төсөл одоо ямар шатандаа яваа вэ?

- Шинэчилсэн найруулгын төсөл өнгөрсөн жил Засгийн газрын хуралдаанд хэлэлцэгдсэн ч УИХ-д өргөн барьж амжаагүй. Миний хувьд Гүйцэтгэх захирлаар томилогдоод тус хуулийн төсөлтэй танилцаж дахин сайжруулах шаардлагатай гэж үзсэний үндсэн дээр Дэлхийн банкнаас техникийн туслалцаа авч, шинэчилсэн найруулгын төслийг боловсруулж эцэслэх шатанд явж байна.

Дэлхийн банкны зөвлөмжийн хүрээнд Хөгжлийн банкийг дахин хөрөнгөжүүлэх, эрсдэл даах чадварыг бэхжүүлэхэд Засгийн газар, Төлөөлөн удирдах зөвлөл болон менежментийн багийн үүрэг хариуцлагыг тодорхой ялган тусгасан.

Мөн хууль, журамд нийцүүлэн, зохих журмын дагуу гаргасан бизнесийн шийдвэрийг эрх зүйн хувьд тодорхой хамгаалах зохицуулалтыг тусгаснаар менежментийг мэргэжлийн, хараат бус шийдвэр гаргах эрхзүйн орчноор хангахыг зорьсон. Хууль тогтоомжийн тухай хуулийн дагуу олон нийтээс санал авах ажлыг удахгүй эхлүүлж, энэ намрын чуулганаар шинэчилсэн төслийг хэлэлцүүлэх төлөвлөгөөтэй ажиллаж байна.

- Хөгжлийн банкны засаглалтай холбоотой шүүмжлэлүүдийн нэг нь улс төрийн нөлөө бүхий томилгоо байдаг. Та удирдлагын бүтэц, менежментийн багаа ямар зарчмаар бүрдүүлж байна вэ?

Хөгжлийн банкны шинэчлэл зөвхөн хөрөнгө, санхүүжилтийн асуудал биш, байгууллагын засаглал, удирдлагын тогтолцооны шинэчлэл мөн байсан. Бид удирдлагын бүтцээ шинэчилж, чиг үүрэг, хариуцлагыг илүү тодорхой болгож менежментийн багийг бүрдүүлэхдээ зөвхөн мэргэжлийн шалгуурыг баримталсан. Өнөөдрийн удирдлагын багийн ихэнх нь Монголбанк болон банк, санхүүгийн байгууллагад олон жил удирдах албан тушаал хашиж байсан туршлагатай банкирууд бөгөөд эрсдэлийн удирдлага, зээл, актив пассивын удирдлага зэрэг банкны үндсэн чиглэлүүдэд мэргэжлийн баг томилогдон ажиллаж байна.

- Та ажлаа аваад хагас жил болж байна. Энэ хугацаанд бонд гаргаж, эх үүсвэрээ нэмэхэд анхаарч ажилласан гэж ойлголоо. Цаашдын зорилт, ойрын хугацаанд хэрэгжүүлэх гол ажлууд юу байх вэ?

Өнгөрсөн 6 сарын хугацаанд бид юуны өмнө Хөгжлийн банкны дараагийн арван жилийн хөгжлийн суурь болох институцийн шинэчлэлд төвлөрсөн. Энэ хүрээнд гүйцэтгэх удирдлагын багийг салбартаа мэргэшсэн, чадварлаг боловсон хүчнээр бүрдүүлж, бүтэц чиг үүргийн давхардлыг арилгаж, орон тоог бууруулж, бүтээмжид суурилсан хүний нөөцийн бодлогыг хэрэгжүүлэхэд анхаарч, өөрийн хөрөнгийг нэмэгдүүлэх, чанаргүй активыг шийдвэрлэх тогтолцоог бүрдүүлэх ажлыг эхлүүлж хэрэгжилтийн шатанд явж байна.

Мөн эрсдэлийн удирдлага, санхүүгийн удирдлага, чанаргүй активын шийдвэрлэлтийн чиг үүргийг бэхжүүлж, олон улсын хөгжлийн байгууллагууд болон арилжааны банкнуудтай хамтарсан санхүүжилтийн шинэ загварын суурийг тавьсан. Нэг үгээр хэлбэл, Хөгжлийн банкны нэр хүндийг сэргээж, үйл ажиллагааг хөгжлийн дараагийн шатанд гаргах суурь нөхцөлийг өнгөрсөн хугацаанд хийж гүйцэтгэлээ. Эдгээр ажлын үр дүнд Хөгжлийн банк олон улсын хөрөнгийн зах зээлд амжилттай эргэн ирж, хэрэгжүүлж буй шинэчлэлүүдээ олон улсын хөрөнгө оруулагчдаар бодитоор үнэлүүлэх боломж бүрдсэн гэж үзэж байна.

Цаашид Дэлхийн банк болон Азийн хөгжлийн банкны техникийн туслалцааны хүрээнд холбогдох бодлого, журмуудад шаардлагатай өөрчлөлтүүдийг хийж Хөгжлийн банкны засаглал, үйл ажиллагааг олон улсын хөгжлийн санхүүгийн байгууллагуудын жишигт нийцүүлэх шилжилтийг бодлого баримтлан ажиллана. Ингэхдээ, бидний хамгийн гол зорилт бол эхлүүлсэн шинэчлэлүүдээ бүрэн хэрэгжүүлж, тогтвортой ажиллах институцийн тогтолцоог бүрдүүлэх юм. Хөгжлийн банкийг зөвхөн санхүүжилт олгодог байгууллага бус, Монгол Улсын хөгжлийн бодлогыг дэлхийн урт хугацааны хөрөнгө оруулалттай холбодог үндэсний хөгжлийн санхүүгийн институц болгоход чиглэж байгаа юм.

- Ярилцсанд баярлалаа.